Thursday, 15 November 2018

ऋग्वेदातील स्त्रीदेवता

१३/८/८९ पाठशाळा - ऋग्वेद मंत्र - ऋग्वेदातील स्त्रीदेवता

या मंत्रात खालील स्त्रीदेवतांचा उल्लेख आहे.
गुंगूदेवी - वकृत्वशक्ती
सरस्वती - विद्यादेवी
राका - दातृत्वशक्ती
सीनीवाली - पोषक शक्ती
वरुणानी - जीवन शक्ती
इंद्राणि - प्रभुत्व शक्ती

गुंगूदेवी -
शतेषु जायते शूरः । सहस्त्रेषु च पंडितः ॥
वक्ता दशसहसत्रेषु । दाता भवति वा न वा ॥

वकृत्वशक्ती हजारात एखाद्याकडे असते. याचा अर्थ सभेत बोलणे नव्हे तर वकृत्वशक्ती याचा अर्थ आहे समजावण्याची शक्ती. वकृत्वशक्ती म्हणजे convincing power. उत्तम वकृत्त्वाकरता खालील गुण आवश्यक आहेत. १) निर्भयता २) निश्चितता ३) चातुर्य
'कैर्मयासहवक्तव्यं' म्हणजे मला कोणाबरोबर बोलायचे आहे याची जण जाण हवी. जर ऐकणाऱ्याची ग्रहणशक्ती तितकी नसेल तर काय होते? उदाहरण -
१) यं ब्रह्मा वरुणेंद्र … - गावचा पटेल विचारतो 'यम सुरवातीला का?' एक हुशार पंडित उत्तर देतो, 'वास्तविक यम शेवटला होता पण त्याचं जे वाहन आहे 'रेडा' त्याला हा अपमान सहन झाला नाही व त्याने मुसंडी मारून यमाला पहिल्या स्थानावर आणले.'
२) विद्वान राणीने पाणी न उडवण्याबद्दल राजाला विनंती केली. 'मोदकैः सिंचमाम्' यावर राजाने मोदकांनी आंघोळ घातली. 'मातृहस्तेन भोजनं, मात्रुमुखेन विद्या' समजावण्याची शक्ती प्रत्येक आईजवळ असते.

सरस्वती -
“सा विद्या या विमुक्तये' मुक्ती म्हणजे विकार, भय व दुःखापासून मुक्ती. आज ज्याला विद्या म्हटले जाते ती विद्या नसून 'कला' आहे. आजचे शिक्षण हे कलेचे शिक्षण देते. ४ विद्या व ६४ कला यात फरक आहे.

सिनीवाली -
पोषक शक्ती - सत् वृत्ती व सत् गुणांचे पोषण करणारी देवता.
आजचा भागवत सांगणारा कीर्तनकार प्रजेचे रंजन करू शकतो पण पोषण करू शकत नाही. प्रत्येक आईला वाटते की आपल्या मुलाचे चांगल्या तऱ्हेने पोषण व्हावे पण तिची कृती तशी नसते. थोरांची चरित्रे डोळ्यासमोर ठेवल्यास पोषण होईल. रामभक्त भरत, वैराग्यमूर्ती शुक, निश्चयमूर्ती प्रल्हाद, सत्यमूर्ती हरिश्चंद्र, गांधारी, रघू, राणा प्रताप, शिवाजी असे. आज पोषक आहारावर भर दिला जातो. (nutrition food) पण पोषक विचारांकडे दुर्लक्ष होते. (nutrition thoughts).